De evolutie van videokaarten: van Voodoo tot RTX

In dit artikel:

Videokaarten zijn in minder dan dertig jaar veranderd van eenvoudige beeldschermaccessoires in essentiële onderdelen voor gaming, contentcreatie en kunstmatige intelligentie.

Halverwege de jaren 90 werden 3D-beelden nog grotendeels door de processor berekend. De doorbraak kwam in 1996 met de Voodoo Graphics van 3dfx. Games als Quake, Tomb Raider en Need for Speed II konden daardoor vloeiender worden weergegeven, met betere texturen, lichteffecten en hogere resoluties. Het succes leidde tot stevige concurrentie tussen onder meer 3dfx, NVIDIA, ATI, Matrox en S3.

NVIDIA zette in 1999 een belangrijke stap met de GeForce 256, die als eerste GPU werd aangeprezen. Deze kaart kon veel grafische berekeningen zelfstandig uitvoeren, waardoor de processor werd ontlast. In de jaren daarna ontstond een langdurige strijd tussen ATI en NVIDIA, waarbij fabrikanten elkaar probeerden te overtreffen met hogere snelheden, meer geheugen en betere prestaties. Daardoor konden ontwikkelaars steeds gedetailleerdere werelden maken, met onder meer dynamische schaduwen, realistischer licht en complexere weersystemen.

Vanaf ongeveer 2007 werden GPU’s ook ingezet voor algemene, zware berekeningen. Dankzij hun vele rekenkernen bleken ze bijzonder geschikt voor onder meer AI-toepassingen. Die ontwikkeling heeft de rol van videokaarten de afgelopen jaren verder vergroot.

In 2018 bracht NVIDIA de eerste RTX-kaarten uit met real-time ray tracing. Deze techniek berekent licht, reflecties en schaduwen realistischer, al kostte dat aanvankelijk veel rekenkracht. AI-technieken zoals NVIDIA’s DLSS, AMD’s FSR en Intels XeSS maken het vervolgens mogelijk om games op een lagere interne resolutie te renderen en toch een hoge beeldkwaliteit en hogere framerates te bereiken.

De ontwikkeling gaat verder met onder meer frame generation, slimmere beeldverbetering, energiezuinigere hardware en path tracing als volgende stap richting fotorealistische graphics. Volgens het artikel zullen toekomstige GPU-generaties hun belang voor gaming én AI verder vergroten.